Z Auschwitz ku przyszłości

Konferencja Granice wolności 7-8 maja 2015

Codziennie trzeba odpowiadać, również w Polsce, na pytanie o granice wolności, tolerancji, o prawa uchodźców, antysemityzm i wolność religijną. Musimy się również zmagać z mową nienawiści w życiu publicznym – napisała prof. Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich, do uczestników Oświęcimskiego Forum Praw Człowieka w ramach którego odbyła się druga edycja międzynarodowej konferencji Europa wobec wyzwań XXI wieku, której tegorocznym hasłem była wolność. Udział w niej wzięli naukowcy, działacze społeczni, dyplomaci i dziennikarze.

Zgodnie z testamentem byłych więźniów Auschwitz, w tym zmarłego niedawno Władysława Bartoszewskiego, wieloletniego szefa Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, w ostatnich latach Oświęcim przekształca się w ośrodek nauczania o prawach człowieka. Służy temu m.in. zainicjowane w 2014 roku pod patronatem prof. Ireny Lipowicz OFPC. Zdaniem pani rzecznik, odbywające się tu konferencje mają wyjątkowe znaczenie w niespokojnym współczesnym świecie, gdyż gromadzą wybitnych przedstawicieli różnych dyscyplin, którzy – prezentując często odmienne punkty widzenia - mierzą się z największymi problemami, odwiecznymi dylematami filozoficznymi, religijnymi i moralnymi, próbując je przełożyć na konkretne dzisiejsze wyzwania polityki i demokracji.

Tak było i tym razem: obrady były niezwykle ciekawe, elektryzujące, pobudzały do twórczej dyskusji nie tylko zaproszonych gości, ale i oświęcimian, którzy licznie przybyli do biblioteki. Byli wśród nich reprezentanci wszystkich pokoleń – od licealistów po słuchaczy Uniwersytetu III Wieku.

Jesteście częścią procesu, który sprawia, że możemy skutecznie przeciwstawiać się próbom powrotu do najgorszych czasów Europy i świata. Brak wolności, niejasne granice wolności i odbieranie wolności są współcześnie ogromnym wyzwaniem – napisała w swym liście Irena Lipowicz. Jednocześnie podziękowała władzom Oświęcimia za odpowiedzialność „w podejmowaniu historycznych wyzwań i niesieniu historycznych ciężarów”.

Chcemy, by Oświęcim był kojarzony w Polsce i świecie nie tylko jako miejsce, gdzie znajdują się obiekty byłego obozu KL Auschwitz-Birkenau, ale by stał się miejscem spotkań, miejscem dyskursu na temat problemów współczesnego świata – wyjaśnił prezydent Oświęcimia Janusz Chwierut.

Jeszcze niedawno wierzyliśmy, że skończyły się czasy zagrożenia i także przyszłe pokolenia będą żyły w pokoju, w duchu powszechnego poszanowania godności i praw człowieka. Niestety, powróciła zimna wojna, godność człowieka i jego wolności i prawa są deptane. OFPC pozwala zdiagnozować zagrożenia i wyszukać narzędzia służące ochronie praw człowieka – podkreśla prof. Andrzej Zoll, były rzecznik praw obywatelskich, przyjaciel i dobry duch OFPC, który wziął udział w debacie otwierającej Forum. Zwraca uwagę, że w Oświęcimiu przesłanie o wolności i jej granicach brzmi głośniej niż gdziekolwiek indziej.

Prawa człowieka, wyznaczające granice wolności, podobnie jak sama wolność, nie są ustanawiane raz na zawsze. Pod wpływem kolejnych, często traumatycznych doświadczeń, ale też technologicznej i społecznej (r)ewolucji, globalnych zmian obyczajowych i mentalnych, codziennie uczymy się je definiować i formułować na nowo – wyznaczając aktualne granice tego, co dopuszczalne, a co zakazane – powiedziała dr Alicja Bartuś, pełnomocnik prezydenta ds. OFPC, organizatorka konferencji.

Obok prof. Zolla wśród gości tegorocznej konferencji byli m.in. Jerzy Bahr, b. ambasador Polski w Rosji, Ukrainie i na Litwie, prof. Monika Płatek, ekspertka ds. prawnych komisji sejmowych i Rady Europy, prof. Zdzisław Mach, b. członek zespołu doradców Głównego Negocjatora Rządu RP do spraw Członkostwa w UE, prof. Mariusz Wołos, badający od lat relacje polsko-rosyjskie, Jan Piekło, szef polsko-ukraińskiej Fundacji PAUCI, Zofia Gołubiew, dyrektorka Muzeum Narodowego w Krakowie, jezuita Wacław Oszajca czy prof. Jan Woleński znany racjonalista. Do Oświęcimia przyjechali też goście z Ukrainy – dr Mykola Riabczuk i z Francji prof. Paul Gradvohl.

W sumie w konferencji wzięło udział prawie 150 osób. Została ona zorganizowana przez miasto Oświęcim we współpracy z 14 instytucjami, w tym z Fundacją na rzecz MDSM.

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Termin składania wniosków: 30 czerwca 2017.
Ogłoszenie wyników: 7 lipca 2017.

Wyniki