SINTI I ROMOWIE W EUROPIE

– TOŻSAMOŚĆ, HISTORIA, PAMIĘĆ
POLSKO-NIEMIECKIE SEMINARIUM DLA MŁODZIEŻY
Termin:
28.07.-03.08.2016, MDSM Oświęcim
Organizatorzy:
MDSM Oświęcim, Fundacja Dialog-Pheniben, Alternatywne Centrum Młodzieży Dessau, Stowarzyszenie Kopalnia Kultury w Bytomiu
Info:
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Sinti i Romowie w Europie - tożsamość, historia, pamięć

Kiedyś synonim wolności, niezależności, połączenia z naturą, teraz postrzegani jako złodzieje, kłamcy i żebracy. Sinti i Romowie to jedna z najbardziej niedocenianych i niezrozumianych grup etnicznych. Przez ideologię hitlerowską uważani za grupę podludzi (liczba zabitych Romów w czasie Holokaustu to ok. 500 tys.), w obecnych czasach szykanowani, wytykani palcami. Tak więc co ucięło skrzydła tym, którzy kiedyś byli ptakami? Odpowiedź na to pytanie postanowiła znaleźć dziesięcioosobowa, polsko-niemiecka grupa młodzieży podczas czwartej edycji seminarium (28.07.-03.08.2016 r.) pt. „Sinti i Romowie w Europie - tożsamość, historia, pamięć”, zorganizowanego przez Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu wraz z Alternatives Jugendzentrum Dessau i Fundację Dialog Pheniben.

Pierwszy dzień naszego seminarium rozpoczęliśmy od przedstawienia uczestników i organizatorów, programu naszych spotkań a także oczekiwań i ewentualnych lęków związanych ze wspólną pracą. Kolejnym punktem programu była nowość dołączona do corocznie odbywających się zajęć - omówienie i wprowadzenie do pracy nad dokumentacją metodą simple show. Gupa seminaryjna została podzielona na dwa zespoły, które przez cały nadchodzący tydzień, codziennie zdobywając nowe informacje, tworzyły filmy poświęcone tematom: „Zagłada Sinti i Romów” oraz „Kultura, i historia Sinti i Romów przed Drugą Wojną Światową”. Dzień inuaguracyjny zakończyliśmy spacerem po Oświęcimiu wraz z wolontariuszem z Austrii, podczas którego poznaliśmy zarówno historyczny jak i współczesny charakter miasta z ponad 800-letnią przeszłością.

Kolejny dzień poświęciliśmy na dogłębne poznanie funkcjonowania społeczności romskiej. Mieliśmy przyjemność uczestniczyć w wykładzie pani Agnieszki Caban z Fundacji Dialog Pheniben, doktor antropologii kulturowej, która od wielu lat zajmuje się inicjatywami, mającymi na celu zwalczanie nienawiści w stosunku do narodu romskiego. Rozpoczynając od tematu przywędrowania Romów do Europy, przeszliśmy do informacji o kulturze oraz współczesnej sytuacji tego narodu w Polsce. Nasze spotkanie zakończyliśmy dyskusją na temat naszej własnej styczności ze społecznością romską w rodzinnych miastach. Następnie powędrowaliśmy z wizytą do budynku Stowarzyszenia Romów w Polsce. Pierwsza część wystawy „Romowie. Historia i kultura” poświęcona była historii romskiego pochodzenia oraz migracji, druga skupiała się na przedstawieniu odrębności i indywidualności romskiego narodu - w tej części mieliśmy okazję zobaczyć wiele zdjęć przedstawiających tradycyjne romskie rodziny i zawody (zgodne z Romanipen - niepisanym, obowiązującym kodeksem praw i zasad), oraz dzieła artystów zainspirowanych pięknem romskich kobiet i wolnością wypływającą z wędrujących taborów. Trzecia część wystawy poświęcona została ofiarom romskiego Holokaustu. Wieczorem odbyły sie warsztaty, podczas których zaznajomiliśmy się z wybranymi biografiami ofiar Holokaustu na Sinti i Romach, Edwarda Paczkowskiego, Franza Rosenbacha i Wald-Friedy Weiss a także oglądaliśmy film „Co się stało z Unku. Krótki żywot Erny Lauenburger”.

W seminaryjny weekend zmierzyliśmy się z prawdopodobnie najtrudniejszą częścią naszego programu - zwiedzaniem terenów byłego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz I oraz Auschwitz II - Birkenau. Wydarzenie to miało szczególne znaczenie dla tych uczestników, którzy Miejsce Pamięci zwiedzali w swoim życiu po raz pierwszy. Dodatkową uwagę przeznaczyliśmy wystawie w bloku 13, poświęconej zagładzie Sinti i Romów oraz „rodzinnemu obozowi cygańskiemu”, przez który przeszliśmy, czytając uprzednio przygotowane cytaty spisane przez naocznych świadków tamtych zdarzeń. W ten sposób dowiedzieliśmy się m.in. o sposobach karania więźniów, sytuacji dzieci w obozie oraz zbrodniczych eksperymentach „anioła śmierci”, lekarza SS, Josefa Mengele. Pomiędzy zwiedzaniem obu części obozu, wzięliśmy udział w warsztatach „Hate speech” zorganizowanych przez stowarzyszenie INTERKULTURALNI PL. Niezwykle ciekawą częścią naszego seminarium były wspólne, międzynarodowe refleksje, kiedy każdy uczestnik mógł opowiedzieć o swoich myślach i uczuciach.

W przedostatni dzień naszego seminarium spotkaliśmy się z Romką - Krystyną Gil, Ocalałą z masakry na cmentarzu w Szczurowej. Pani Krystyna jest ostatnią żyjącą osobą, która uratowała się z pogromu Romów, do którego doszło na początku lipca 1943 roku. Jako 6-letnie dziecko była świadkiem rozstrzelania 42 członków swej rodziny. Z przejęciem wysłuchaliśmy osobistych przeżyć pani Krystyny. Rozmawialiśmy zarówno o pogromie, o czasach powojennych, jak i współczesnym, rodzinnym życiu i walce przeciwko dyskryminacji narodu romskiego.

2 sierpień jest datą szczególną, w tym dniu obchodzimy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów. Z tego powodu uczestniczyliśmy w uroczystości upamietnienia likwidacji obozu cygańskiego na terenie Auschwitz II - Birkenau. Oprawą muzyczną ceremonii zajął się romski zespół z Węgier. Oprócz społeczności romskiej oraz międzynarodowych delegacji, udział w ceremonii wzięło wiele osób ze świata polityki, takich jak: przedstawiciel węgierskiego parlamentu László Teleki, austriacki polityk Christian Illedits, oraz, co najważniejsze, Ocalały z Holokaustu Raymond Gureme. Po złożeniu kwiatów pod pomnikiem udaliśmy się do budynku MDSM na wernisaż prac artystycznych Krzysztofa Gila. Choć artysta nie mógł być osobiście z nami, to jego sztuka przemawiała sama za siebie. Ostatni wspólny wieczór spędziliśmy w Ogrodach Stowarzyszenia Romów w Polsce, gdzie przy wspólnej zabawie z poczęstunkiem oraz muzyce na żywo, dane nam było zaznać choć skrawka wielobarwnego, romskiego życia.

Podczas tygodniowego seminarium zdobyliśmy porządną dawkę nowej wiedzy, a także inspiracji do działania przeciwko jakiejkolwiek dyskryminacji innego człowieka, niezależnie od jego pochodzenia. Spotkania i wykłady pozwoliły nam poznać różne sposoby myślenia oraz walki o przełamanie stereotypów. Będziemy walczyć z dyskryminacją, rasizmem oraz przemocą, których ofiarami padają Romowie i Sinti w całej Europie. Bo jak stwierdził wcześniej wspomniany Raymond Gureme:

„My, stare pokolenie wznieciliśmy płomień. Teraz to Waszym zdaniem jest utrzymać go i sprawić, by płonął coraz jaśniej, abyśmy byli silniejsi. Powstańcie, młodzi! I stójcie dumnie!”

Karolina Kolano, Ruda Śląska,
uczestniczka czwartej edycji seminarium „Sinti i Romowie w Europie - tożsamość, historia, pamięć” 2016

Koordynacja seminarium: Elżbieta Pasternak/MDSM Oświęcim, Jana Müller/AJZ Dessau, Joanna Talewicz-Kwiatkowska/Fundacja Dialog Pheniben

Seminarium finansowane było ze środków Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży w ramach programu grantowego „Zachować Pamięć” oraz Förderverein für die IJBS Oświęcim.

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki