SZTUKA

WOBEC AUSCHWITZ
POLSKO-NIEMIECKO-CZESKIE SEMINARIUM DLA MŁODZIEŻY
Termin:
20.11.-26.11.2016, MDSM Oświęcim
Organizatorzy:
MDSM Oświęcim, Fundacja Brama Cukermana w Będzinie, Institut Theresienstädter Initiative w Pradze
Info:
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

„Sztuka wobec Auschwitz“

Polsko-niemiecko-czeskie seminarium dla młodzieży w MDSM Oświęcim
Dla zdobycia chwil szczęścia, a przede wszystkim zapomnienia, robiłem i robię w obozach portrety ołówkiem – nie mając innych środków. Te portrety robione ukradkiem, w tajemnicy, były dla mnie zapomnieniem, wprowadzały w inny świat, mój świat Sztuki. Tego, że rysowanie karane było śmiercią, nie brałem po prostu pod uwagę nie z żadnej odwagi, lecz nie zwracałem na niebezpieczeństwo uwagi, tak pociągającym było przebywać, tworzyć w swoim świecie… Wielkim smutkiem była dla mnie za każdym razem utrata moich prac i największym wysiłkiem woli i zaparcia się poczynałem pracę od nowa.*

Franciszek Jaźwiecki

Wiele z tych prac przetrwało drugą wojnę światową, dziś umożliwiają nam wgląd w realia Auschwitz, widziane oczyma więźniów-artystów. Zorganizowane w MDSM Oświęcim seminarium, do udziału w którym zaprosiliśmy młodzież z Pragi, Stuttgartu i Katowic miało na celu zachęcenie uczestników do zastanowienia się nad sztuką, jako specyficzną formą komunikacji. Oferowało ponadto przestrzeń do indywidualnej interpretacji artystycznych świadectw z Auschwitz, rozwijało umiejętność ich krytycznej analizy, rozpoznawania symboliki na tle kontekstu historycznego, przybliżało losy twórców wybranych prac.

Na początku seminarium zwróciliśmy szczególną uwagę na biografię i twórczość czeskiej Żydówki, Ocalałej z Holokaustu, Helgi Hoškovej-Weissovej, z którą grupa czeska spotkała się osobiście w Pradze w ramach przygotowania do projektu.

Helga Hošková-Weissová urodziła się w 1929 roku w Pradze. Jej ojciec Otto pracował w Państwowym Banku w Pradze, a mama była krawcową. Helga miała 8 lat, kiedy w 1938 roku zaczęła pisać swój pamiętnik. Mieszkała wtedy z rodzicami w Pradze. W grudniu 1941 rodzina została deportowana do getta w Terezinie. «Maluj, co widzisz», powiedział jej ojciec, kiedy do męskich baraków przemyciła rysunek, na którym dzieci lepiły bałwana. Namalowała ponad sto rysunków, które przedstawiały codzienne życie w obozie w Terezinie. Po trzech latach rodzina została deportowana do Auschwitz. Pamiętnik ocalał dzięki wujkowi, który ukrył go w jednej ze ścian. Ojciec Helgi zginął w Auschwitz-Birkenau, Heldze i jej mamie udało się przeżyć. Obie wróciły do Pragi. W wieku 16 lat Helga uzupełniła pamiętnik o przeżycia z czasu wojny i Zagłady. Z 15.000 dzieci, które zostały deportowane do Terezina i kolejno do Auschwitz przeżyło tylko ok. 100. Helga należała do tych szczęśliwych.

Podczas seminarium młodzież dyskutowała o rodzinnej i narodowej pamięci o Auschwitz i Holokauście w ich krajach, wzięła udział w oprowadzaniach po terenie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau pod kierunkiem przewodników muzealnych, zwiedziła miasto Oświęcim. Za szczególnie ciekawe grupy uznały zaproponowane przez MDSM warsztaty poświęcone świadectwom artystycznym z Auschwitz oraz wizytę w Zbiorach Sztuki PMA-B, gdzie pod kierunkiem pani Agnieszki Sieradzkiej młodzież mogła obejrzeć oryginały zachowanych prac więźniów obozu.

Następnie zaprosiliśmy seminarzystów do odwiedzenia wyjątkowej wystawy pt. „Klisze Pamięci” Mariana Kołodzieja w klasztorze Ojców Franciszkanów w Harmężach. Podczas ostatniej sesji razem z edukatorką z Fundacji MIFGASH z Krakowa, panią Olgą Danek dyskutowaliśmy, dlaczego symbolika Auschwitz i Holokaustu coraz silniej przenika do sztuki współczesnej i pop kultury i nierzadko w sposób prowokacyjny jest instrumentalizowana.

Po wycieczce do Krakowa, zwiedzeniu dzielnicy żydowskiej i Starego Miasta rozpoczął się w MDSM Oświecim polsko-niemiecko-czeski wieczór pożegnalny. Nowo zawarte przyjaźnie z pewnością będą kontynuowane w przyszłości a zespół prowadzący przygotowuje się już do kolejnej edycji projektu!

Seminarium zorganizowane we współpracy z Institut Terezínské iniciativy w Pradze i Nachwuchskräfte für Europa NfE e. V w Ostfildern i finansowane ze środków Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży (PNWM) w ramach programu grantowego „Zachować Pamięć”.

Koordynacja seminarium: Elżbieta Pasternak
Współpraca: Janina Schnurr, wolontariuszka Akcji Znaku Pokuty Służby dla Pokoju

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki