1989

Upadek żelaznej kurtyny. Berlin bez muru. Europa bez murów?

4 grudnia 2009 r. Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży we współpracy z Fundacją Konrada Adenauera w Polsce oraz Domem Współpracy Polsko-Niemieckiej zaprosił na spotkanie z niemieckim opozycjonistą, Wolfgangiem Templinem. Spotkanie, zatytułowane „1989. Upadek żelaznej kurtyny. Berlin bez muru. Europa bez murów?” odbyło się w ramach cyklu „Europejskie Rozmowy w MDSM”.

Wolfgang Templin - ur. 1948 w Jenie (w byłej NRD), studiował m.in. filozofię. W latach 70. był młodym komunistycznym działaczem i tajnym współpracownikiem Stasi (1970-74). Z początkiem lat 80. wystąpił z partii i zaangażował się w walkę o prawa obywatelskie w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Był współzałożycielem opozycyjnej grupy „Inicjatywa Pokój i Prawa Człowieka” (Initiative Frieden und Menschenrechte). Przez władze NRD został zmuszony do wyjazdu do RFN. Po zmianach roku 1989 powrócił w rodzinne strony i zaangażował się w działalność ugrupowania Związek 90 (Bündnis 90). Do dziś walczy o należyte zbadanie przeszłości NRD. Czyni to m.in. jako naukowiec i współpracownik Federalnej Agencji ds. Akt Stasi (BStU). W dniu 6 listopada br. ten przeciwnik reżimu byłej NRD został wyróżniony nagrodą Dialogu.

Prowadzący rozmowę z niemieckim gościem Leszek Szuster przedstawiając sylwetkę Wolfganga Templina podkreślił stosunkowo małą znajomość opozycji NRD-owskiej w świadomości Polaków oraz konieczność „odkłamania” stereotypów w relacjach polsko-wschodnioniemieckich. Podczas spotkania rozmawiano m.in. o zmianie w mentalności Niemców po upadku muru berlińskiego. Templin mówił, że symbolika tego zdarzenia była ukoronowaniem wieloletnich zmagań demokratycznej opozycji w Polsce, Czechosłowacji i na Węgrzech. Zwrócił uwagę, że „wszystko zaczęło się w Gdańsku, a rola Solidarności w procesie przemian demokratycznych w Europie jest nie do przecenienia”.

Kolejnym z wątków rozmowy były europejskie reperkusje związane z wydarzeniem z 9 października 1989 roku. Podkreślono paradoks, że upadkowi muru towarzyszyły napięcia i rozdźwięk w relacjach niemiecko-niemieckich, na co miały wpływ m. in. zróżnicowane uwarunkowania ekonomiczne oraz spory tak o politykę historyczną, jak i w kontekście lustracji i odpowiedzialności za okres dyktatury komunistycznej.

Interesującą kwestią było podwójne uwikłanie mieszkańców NRD: tak w przeszłość narodowo-socjalistyczną (przez 40 lat historycznie zakłamaną i przemilczaną), jak również w aktywne współuczestniczenie w strukturach państwa policyjnego. Ożywiona dyskusja, w której uczestniczyła polsko-niemiecka publiczność, stanowiła ważne uzupełnienie wątków poruszanych przez Wolfganga Templina. Wyjątkowy charakter spotkania był konsekwencją konstelacji uczestników, wśród których znaleźli się: grupa policjantów z Düsseldorfu, grupa młodzieży z Rostocku, mieszkańcy Oświęcimia i powiatu oświęcimskiego oraz wolontariusze i pracownicy MDSM.

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki