Pomiędzy prawdą a pojednaniem

Nowa publikacja MDSM i PMA-B

SKRWAWIONE DUSZE. Prawda. Sprawiedliwość. Przebaczenie. Pojednanie to najnowsza publikacja Fundacji na Rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu i Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Książka zawiera 22 teksty pod naukową redakcją dr Alicji Bartuś, dotyczące tematu Auschwitz i ludobójstwa w kontekście podstawowych pojęć etycznych.

Starannie dobrane teksty układają się w interesujący kolaż refleksji o obecności Auschwitz i ludobójstwa we współczesnym świecie. […] Tom jest różnorodny, wielowątkowy, bardzo interesujący. Zawiera szereg ważnych artykułów, poruszających tematy wcześniej nieznane lub niedoceniane oraz tematy nowe lub ujmowane z nowej perspektywy. Doskonały jej układ pozwala Czytelnikowi stopniowo wgłębiać się w poszczególne sekcje tematyczne, rozszerzając wiedzę i wnikając głębiej w poszczególne wątki: pułapki pamięci, powroty z piekła, rachunki sumienia i krzywd, by wreszcie dokonać wyboru pomiędzy krzykiem a milczeniem – pisze w recenzji prof. dr hab. Barbara Engelking z Centrum Badań nad Zagładą Żydów Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Drugi z recenzentów, prof. dr hab. Mariusz Wołos z Instytutu Historii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie zaznacza:
Książka traktuje o prawdzie, sprawiedliwości, przebaczeniu i pojednaniu, o dążeniu do nich, ale i o mniej lub bardziej udanych próbach ich torpedowania, przemilczania, zwalczania, podważania i negowania. […] Bez prawdy i sprawiedliwości nie będzie przebaczenia. Bez przebaczenia nie będzie pojednania. Nie będzie go też bez zrozumienia. Są to wartości i pojęcia […], wręcz fundamentalne. Podobnie jak fundamentalne są pytania stawiane przez autorów pomieszczonych w tomie tekstów. […] Walczyć i dążyć do wskazanych wyżej wartości należy nieustannie. […] Właśnie owa walka i owe dążenie jest może najlepszą miarą człowieczeństwa. Innymi słowy „powrót z piekła jest możliwy”, ale najczęściej to ścieżka wiodąca przez inne piekło. Dążenie do prawdy to także podstawowe zadanie uczonych, niezależnie jaką dziedzinę czy dyscyplinę reprezentują. Wyrazem tego jest też książka „Skrwawione dusze”. Nie mam wątpliwości, że służy jak najlepiej zarówno dążeniu do prawdy, jak i przypominaniu, że bezustanne kroczenie drogą ku wskazanym wyżej wartościom jest naszym obowiązkiem.

Autorem niezwykle sugestywnej okładki jest znany i wielokrotnie nagradzany grafik Tomasz Bocheński.

Publikacja, podsumowująca ubiegłoroczną VI Ogólnopolską Konferencją Naukową „Auschwitz i Holokaust na tle zbrodni ludobójstwa w XX wieku. Od wyzwolenia do pojednania”, wydana została dzięki wsparciu finansowemu Fundacji im. Róży Luksemburg, Fundacji Pamięci Ofiar Auschwitz-Birkenau oraz Muzeum Stutthof w Sztutowie.

Redakcja naukowa: Alicja Bartuś
Recenzenci: prof. dr hab. Barbara Engelking, prof. dr hab. Mariusz Wołos
Projekt okładki: Tomasz Bocheński
Korekta: Kamila Drabek
Wydawcy:
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau ISBN: 978-83-7704-104-8
Fundacja na Rzecz MDSM w Oświęcimiu ISBN: 978-83-64554-28-5

Rozdział I. PUŁAPKI PAMIĘCI: STAN SERC I UMYSŁÓW

  • Eugeniusz Cezary Król: Od wrogości do dobrego sąsiedztwa. Polacy i Niemcy w splocie dziejów
  • Marek Kornat: „Bezpieczeństwo zbiorowe” i „Wielka Wojna Ojczyźniana”. Parę uwag o rosyjskiej zagranicznej polityce historycznej
  • Jacek Chrobaczyński: Czy Polacy zostali rzeczywiście zniewoleni przez komunistów po II wojnie światowej?

Rozdział II. CZY POWRÓT Z PIEKŁA JEST MOŻLIWY

  • Robert Szuchta: Dlaczego więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych nie cieszyli się z wyzwolenia?
  • Wanda Witek-Malicka: Społeczny kontekst dziecięcego doświadczenia traumy obozowej
  • Martyna Grądzka-Rejak: Przetrwać wojnę i co dalej? Okres przejściowy wojny i pokoju w Krakowie w pamięci kobiet żydowskich
  • Anna Zapalec: Emocje ukryte w źródłach. Wybrane aspekty badania przeżyć związanych z doświadczeniami represji sowieckich wyrażane w tekstach wspomnieniowych
  • Jacek Lachendro: Rola byłych więźniów obozu Auschwitz w utworzeniu muzeum
  • Marcin Owsiński: Miejsce bez pamięci? Zanim powstało Muzeum Stutthof (1945–1962)

Rozdział III. RACHUNKI SUMIENIA, RACHUNKI KRZYWD

  • Ryszard Kaczmarek: Polacy w Wehrmachcie – służba wojskowa i powojenne losy
  • Elisabeth Büttner: Postępowanie wobec więźniów funkcyjnych KL Auschwitz w tzw. procesach frankfurckich
  • Piotr Setkiewicz: Zbrodniarz, który może się przydać – osądzenie dyrektorów IG Farben
  • Piotr Trojański: Problem profanacji szczątków ofiar Auschwitz w świetle materiałów procesowych Sądu Grodzkiego i Sądu Powiatowego w Oświęcimiu (1945–1969)
  • Adelina Hetnar-Michaldo: Obozy pracy przymusowej w Częstochowie należące do niemieckiego koncernu zbrojeniowego HASAG
  • Piotr Turek: Relacje polsko-niemieckie na terenie powiatu oławskiego w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej w oparciu o wywiady i wspomnienia

Rozdział IV. MIĘDZY KRZYKIEM PRAWDY A MILCZENIEM

  • Joanna Lubecka: Niemieckie debaty: społeczna percepcja zbrodni nazistowskich, ich ścigania i karania
  • Jan Grabowski: Rola „biernych świadków” w realizacji „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” na terenie okupowanej Polski
  • Alicja Bartuś: Milczenie jako przeszkoda na drodze do pojednania po ludobójstwie w Rwandzie Jolanta Ambrosewicz-Jacobs: Globalizacja pamięci i edukacji o Holokauście. Procesy pojednania w społeczeństwach postkonfliktowych

EPILOG – ARGUMENT: BIOGRAFIA

  • Alicja Bartuś, Zbigniew Bartuś: August Kowalczyk: z Auschwitz do… Auschwitz
  • Wirginia Węglińska: Wiktor Ostrowski (Lubliner) – biografia kinotechnika
  • Daria Czarnecka: Sekretne życie Bronisława Żołnierowicza, czyli jak „dobry człowiek” został „zbrodniarzem”

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki